در اولین جلسه کاریکاتور در مکان باغ غدیر اصفهان مطالب زیر عنوان و بحث شد که در زیر به طول چکیده موارد بحث شده را ارائه می کنم .
منتظر شما در برنامه های بعدی هستیم .
امروزه ما انسانها از زمان بیداری تا خواب با کنش و واکنشهای مختلیف روبروییم .تلاش برای زنده ماندن -سالم ماندن - پیشگیری از خطرات احتمالی - خوب زندگی کردن - امید داشتن نسبت به بعد - رسیدن به آرمان و آرزوهایمان قسمتی کوچک از برنامه های ما انسانهاست .چشم به عنوان مهمترین گزینه حسی نقش عمده ای را در زندگی ما ایفا می کند .باعث می شود ببینیم . ما در زمان دیدن به عباراتی چون درک -تفکر - احساس خوشایند و نا خوشایند -دوست داشتن -متنفر بودن و ... برخورد می کنیم . شاید به نوعی ما همیشه به دنبال هیجان و تازگیها بودیم .این مسئله را از زمان انسانهای اولیه تا کنون تجربه کرده ایم . کنجکاوی و جستجو از کلمات جدایی ناپذیر ما بوده و همیشه کشف و پیدایی برایمان جذاب و هیجان انگیز بوده .هنر در طول تاریخ به عناوین و قالبهای متفاوت این کنجکاوی و هیجان را برای ما به ارمغان آورد .طراحی -نقاشی -مجسمه سازی -موسیقی - تئاتر و گونه های مختلف هنر سعی در ایجاد ارتباط با دیگران داشته اند .در دوران کهن چون هنر مصر و خاور نزدیک هنر یونان -اترسک -روم -بیزانس هنر نقاشی دیواری -پیکر تراشی و معماری نقش بزرگی را در این رابطه ایفا کردند .هنر اسلامی با کتاب آرایی و تذهیب -هنر گوتیک در فرانسه و اروپا با ادبیات و نقاشی و پیکر تراشی - رنسانس با چاپ و شیوه های طراحی و معماری کلیسایی و نقاشی در دوران طلایی ایتالیا -هنر مدرن با ابداعات هنری در زمینه های مختلف و به نوعی تلفیق در آثار هنری تا کنون تاریخ ما را پر از تصاویر دیدنی و تاثیر گذار کرده اند .
در قرن بیستم تحولات بیشماری در ساختار های گذشته هنر به وجود آمده این احوالات نوعی مدرنیسم نو یا پست مردنیسم را خلق کرد. در این گونه از هنر نو تاثیر گذاری بر روح بشری و برانگیختن احساس هدفی بود که هنرمند برای خلق اثرش دنبال میکند .کاریکاتور یکی از بارقه های هنر این دوره است که به عنوان تاثیر گذار ترین هنر قرن بیستم شناخته شده است . هنر کاریکاتور با بهره بردن از اتفاقات مختلف در طول تاریخ و ارتباط آن با برخوردهای اجتماعی امروزه با زبان تصویر و چاشنی طنز نگاه نویی را به ما عرضه کرده است .کاریکاتور زبان ناگفته های اطراف ماست . کنجکاوی و جستوجوی زوایای نو در وقایع مختلف محیط ما جزو شیوه های سوژه یابی در کاریکاتور است .هنری تاثیر گذار و مرحمی بر ناهنجاری های رایج در جامعه بشری است.گاهی با به محاکمه کشانده مسئولان هر ناهنجاری در جامعه آنان را به باد انتقاد کشانده و انحرافات آنان را گوشزد می کند .کاریکاتور سعی میکند رنگ عدالت و نظم را بر سیاهی و خاموشی جوامع کنونی بشری بکشد. با دیدن کاریکاتور برای لحظاتی می خندیم و برای مدت طولانی فکر میکنیم .این تفکر باعث می شود همیشه سیاستمداران و متولیان امور هر جامعه با دقت بیشتر و نیم نگاهی به کاریکاتور تصمیمات درستی اتخاذ کنند .با این وجود ما همیشه درگیر مسائلی چون فقر-صلح وجنگ -تبعیض و ... بودیم و هستیم . کاریکاتوریستها با نگاهی دقیق به اینگونه مسائل توجه ما را نسبت به این موضوعات جلب کرده و خواستار توجه مسئولین امر به اینگونه ناهنجاریها هستند .وظیفه کاریکاتور فقط خنداندن نیست بلکه به چالش کشاندن فکر ما در برخورد با مسائل اطراف است .ما میاندیشیم که درست عمل کنیم .در طول تاریخ ثابت شده که تصویر بعد از صدا مقام دوم را در ایجاد روابط بشری دارد.
فکر میکنم کمی با تعریف کاریکاتور آشنا شدیم ولی در یک جمله میگویم کاریکاتور یعنی نگاهی نو به هر چیزی که در اطراف ما اتفاق میافتد در قالب تصویر با چاشنی طنز.
در این مسیر ادبیات و طنز کمکهای فراوانی به کاریکاتور برای ایجاد این رابطه فکری کرد .شاید به نوعی کاریکاتور به طنز تصویری هم اطلاق می شود .
مطبوعات اولین بستر مناسب برای ارتباط با مردم است .اولین آثار کاریکاتور در مطبوعات ارائه شد و توانست در زمان کوتاهی جایگاه خودش را در بین مردم پیدا کند .روزنامه ها و شب نامه ها بیشترین بار را برای انتقال این هنر در کنار متن به دوش میکشند . نمایشگاهها و مسابقات مختلف جایگاههای تعریف شده برای ارائه آثار کاریکاتور شدند و بزرگان این هنر با ارائه آثار خود ارتباط بین المللی با دیگران را ایجاد کردند . با کوچکترین اتفاق در هر جامعه کاریکاتوریستها همچون گروه امداد بسرعت موضوع را در قالب کاریکاتور عرضه می کنند.هر موضوعی با کاریکاتور به حساسیت بالایی دست میابد .این حساسیت مسبب جریانها فکری در جامعه می شود .
کاریکاتور در قالبهای مختلف چون کاریکاتور چهره -ژورنالیستی و غیر ژورنالیستی آثار فراوانی را در دهه های گذشته ارائه کرده است .هر سال در جامعه بین الملل حدود 500 مسابقه بین المللی کاریکاتور برگزار میگردد (یکی از بزرگترین این مسابقات دوسالانه کاریکاتور تهران است .) ایتالیا - آرژانتین - فرانسه - بلژیک - انگلستان - آمریکا - ژاپن و ترکیه از مهمترین مراکز برگزاری مسابقات و نمایشگاههای کاریکاتور هستند .
ایران نیز در سالهای گذشته با شرکت کاریکاتوریستهای خود و کسب جوایز متعدد توانست یکی از قطبهای مهم این جریان از هنر شود . در دو دهه گذشته ایران(بعد از انقلاب) با برگزاری مسابقاتی چون فلسطین خانه ندارد -اعتیاد - کتاب - محیط زیست - بهره وری - سالمندان - میراث فرهنگی - سرقت - مرگ - صلح - تبعیض - انرژی هسته ای و ...توانست تاثیر فوق العاده ای بر جوامع بین الملل بگذارد.
در سال گذشته نیز اتفاقت بسیار مهمی افتاد که چشم کاریکاتوریستها از آن دور نماند.حادثه بم - جنگ افغانستان و عراق - اشغالگری های متعدد اسرائیل - انرژی هسته های ایران و... که کاریکاتور به خوبی توانست دنیا را نسبت به این گونه اتفاقات حساستر کند.
ما برای اولین برخورد با کاریکاتور چه عکس العملی نشان دادیم ؟ دقت - کنجکاوی - خنده - بی تفاوت - علاقه مند - متنفر - خشمگین - نگاه عمیق - یا ... هر کدام از این اعمال همیشه همراه با تفکر جاری می شود ( پس شما فکر کردید) .فکر می کنم یکی از خصوصیاتی که ما را به کاریکاتور نزدیک می کند (با هر برداشتی ) تمایل به شناخت دقدقه های روزمره است . هر وقت همدیگر را می بینیم اولین کلمات بعد از سلام معمولا «چه خبر؟» است . این گونه خواستن ما را به دیدن کاریکاتور دعوت می کند . کاریکاتور با زبانی شیوا و متفاوت به ما پاسخ می دهد و البته ما را به فکر فرو می برد . با دیدن کاریکاتور ناگفته های موضوعات رو می شود و ما پشت پرده ها - زیر پوستها - نا نوشته ها و چیزهایی که گفتنش بسیار دشوار است را می بینیم .
حالا ما کمی به کاریکاتور میاندیشیم و اگر کمی هم به خودمان زحمت بدهیم و نگاه کنیم به نتیجه های خوبی دست میابیم .دیدن کاریکاتور همیشه برای ما زاویه جدیدی را به ارمغان می آورد. میتوانم بگویم کاریکاتور شناخت ما را نسبت به هر اتفاقی بالا می برد .
حالا ما از کاریکاتور تاثیر میگیریم .
تاثیر کاریکاتور در جامعه برای ما روشن است . حالا با طرح سوال کمی بیشتر نسبت به این موضوع میاندیشیم .
کاریکاتور چقدر در جامعه کنونی ما تاثیر گذار است و در کجا توانسته تاثیر خود را بگذارد ؟
ادامه مطلب
لینک نوشته | مطلبی از: نادری
